تبلیغات
مرجع مقالات دیپلماتیک - گسل‌های عمیق سرمایه‌داری

شنبه 23 مهر 1390

گسل‌های عمیق سرمایه‌داری

   تهیه کننده: سعید عزیزی    موضوع :آمریکا ،اقتصاد بین الملل ،

http://www.hamshahrionline.ir/images/2011/10/11-10-1-201118wall-street.jpg


مرحله اول بحران اقتصادی امریكا در سال 2008 با بهت و نگرانی مردم و امیدواری آنها به سرعت عمل سیاستمداران و اقتصاددان‌ها برای حل مشكل توأم شد. اما در موج دوم بحران و با آشكار شدن تناقض‌ها و ناكارآمدی‌های جبران‌ناپذیر سرمایه‌داری غرب مردم برای اشغال مراكز و سمبل‌های كاپیتالیسم مخرب به پا خاسته‌اند.

امریكا در یك ماه گذشته شاهد تولد و رشد سریع جنبش موسوم به تسخیر وال‌استریت در سراسر كشور بوده و اروپایی‌ها هم در انگلیس، فرانسه، اسپانیا، ایتالیا، یونان و سایر نقاط حركتی را برای تسخیر كانون‌های سرمایه‌داری آغاز كرده‌اند. اتحادیه‌های كارگری، دانشجویان، اصناف و كسبه و اقشار مختلف این جوامع بدون توجه به گرایش سیاسی و حزبی خود اجزای این جنبش بین قاره‌ای را تشكیل می‌دهند. آنها در حركتی ملی و به تبع آن، فراملی ایدئولوژی حاكم بر اقتصاد و تجارت در چند دهه اخیر را به چالش كشیده‌اند. در امریكا جنبش تسخیر حامیانی از حزب حاكم دموكرات نیز پیدا كرده است. یعنی جناحی كه باراك اوباما رئیس‌جمهور كشور از آن برخاسته است. طغیان این طیف از لیبرال‌ها علیه رئیس‌جمهور بیانگر آن است كه اوباما در انتخابات سال آینده بخت بازگشت به كاخ سفید را ندارد و حزب دموكرات نیز با انشقاق داخلی روبه‌رو می‌شود. این گروه از لیبرال‌های خشمگین در حزب دموكرات كه در طیف سیاسی امریكا چپگرا قلمداد می‌شوند گروه یا پدیده‌ای نامیده می‌شوند كه علیه سیاست سنتی و روابط نزدیك حزب با وال‌استریت، نماد سرمایه‌داری، قد علم كرده‌اند. جنبش تسخیر تلاشی در جهت فاصله گرفتن از اوباما و اعتراض به سرمایه‌داری مهلك امریكاست كه علاوه بر افراد مستقل، لیبرال‌ها و طیفی از جمهوریخواهان هم در آن حضور برجسته‌ای دارند. معترضان بر این باورند كه جنبش آنها در برگیرنده نسلی از جوانان امریكایی است كه خود را از سایه اوباما بیرون كشیده‌اند زیرا رئیس‌جمهور پایبند به اصول و ارزش‌های زندگی امروز آنها نیست.
در اروپا هم خشم چند ماهه معترضان نسبت به سیاست‌های ریاضت اقتصادی دولت‌های ملی امروز متوجه بروكسل، مركز سیاستگذاری اتحادیه اروپا است. برهمین اساس معترضان زیادی از كشورهای مختلف رهسپار این شهر شده‌اند تا از فاصله نزدیك‌تری نارضایتی خود را بیان كنند. اروپایی‌ها معتقد هستند كه نظام اقتصادی قاره آنها مردم عادی را تحت فشار خرد‌كننده‌ای قرار داده است: از آنها مالیات گرفته می‌شود و به بانك‌های بحران‌زده داده می‌شود. همان نقدی كه سخنگویان جنبش وال‌استریت متوجه اوباما كرده‌اند. لذا اعتراض‌های اروپا و امریكا از جنس اظهارات دولتمردان و اقتصاددانانی است كه می‌گویند «جایگزین و راه‌حلی برای بحران» وجود ندارد. معترضان نیز راه دیگری جز اعتراض گسترده ندارند. نطفه بحران لیبرالیسم اقتصادی زمانی بسته شد كه رونالد ریگان رئیس‌جمهور اسبق امریكا دست به مقررات‌زدایی گسترده بویژه در بخش مالی زد و با گسترش آن به سایر نقاط دنیا، شركت‌ها خصوصی شدند و آزادسازی اقتصادی فراگیر شد. در 3 دهه گذشته ریگانیسم محرك بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی بوده است و حتی چین و هند هم تا حد زیادی به آن روی آوردند. اولین نتیجه آن، رشد بی‌سابقه اقتصادی بود كه به كمك آن میلیون‌ها فقیر از وضعیت نامطلوب اقتصادی رها شدند. اما در لایه‌های زیرین این تحول توموری بدخیم به وجود آمد. آزادسازی اقتصادی با افزایش شدید نابرابری درآمدها توأم شد و شكاف گسترده‌ای میان فقیر و غنی پدید آمد. این شكاف در امریكا وسیع‌تر است. حباب اعتباری یا خرید با كارت‌های اعتباری سبب شد این بحران در دهه‌های 1990 و 2000 پنهان بماند اما بحران 2008 به این خودفریبی در امریكا و در جهان سرمایه‌داری پایان داد. یك درصد از امریكایی‌ها كه ثروتمندترین مردم این كشور هستند به یمن كمك‌های دولت نجات یافتند. بانك‌ها و بنگاه‌های مالی مشوق چند میلیاردی از اوباما گرفتند اما بقیه شهروندان 4 سال است كه در ورطه بحران اقتصادی گرفتار مانده‌اند. به همین دلیل، 99 درصد ضعیف‌تر تظاهرات را به مقابل خانه ثروتمندان كشانده‌اند و به تعبیر بسیاری از تحلیلگران، گسل‌های عمیق در بدنه سرمایه‌داری جنگی طبقاتی را به وجود آورده است.


ایران