تبلیغات
مرجع مقالات دیپلماتیک - تضمین فعالیت صلح آمیز هسته ای

شنبه 23 شهریور 1392

تضمین فعالیت صلح آمیز هسته ای

   تهیه کننده: سعید عزیزی    موضوع :اروپا ،آمریکا ،ایران ،

http://baharnewspaper.com/NewsImage/92-06-23/Image/19027p1-6.jpg

نخستین سفر رییس‌جمهوری ایران به پایان رسید؛ همان‌طور که انتظار می‌رفت، «با حاشیه‌هایی پررنگ‌تر از متن». سیزدهمین اجلاس سران سازمان همکاری‌های شانگهای یک طرف و دیدارهای حاشیه‌ای آن طرف دیگر. از ابتدا متن اجلاس زیر سایه حاشیه اجلاس بود. جدا از اهمیت نفس حضور رییس‌جمهوری ایران در بزرگ‌ترین اجلاس منطقه‌ای جهان؛ دیدارهای حاشیه‌ای از اهمیت دوچندانی برخوردار بود. در راس آن دیدار حسن روحانی با ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه و شی جی پینگ، رییس‌جمهوری چین. مواضع روسای جمهوری دو کشور هم درباره برنامه هسته‌ای ایران از جمله حاشیه‌های پررنگ‌تر از متن اجلاس بود، مواضعی مبتنی بر تاکید برحق هسته‌ای جمهوری‌اسلامی ایران.این تاکید را حسن روحانی نیز داشت. او در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای ارائه تضمین به‌منظور صلح آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران را اعلام کرد. همه حاشیه‌های این سفر در دیدارها و مواضع حاضران درباره برنامه هسته‌ای ایران خلاصه نمی‌شد. نخستین حاشیه این اجلاس در تهران رقم خورد؛ آنجا که نماینده مقام معظم رهبری پس از هفت ماه در مراسم بدرقه رسمی رییس‌جمهوری ایران برای انجام یک سفر خارجی حضور پیدا کرد. حسن روحانی روز پنجشنبه با بدرقه رسمی محمد محمدی گلپایگانی رییس دفتر رهبری، تهران را به مقصد بیشکک پایتخت قرقیزستان ترک کرد.

نماینده رهبری از بهمن 91 تا پایان دوره ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد در مرداد 92 در هیچ‌یک از مراسم‌های بدرقه رسمی رییس‌جمهوری در سفرهای خارجی‌اش حضور نیافت. سفر به مصر در بهمن 91 و سفر به عراق در مرداد 92 نخستین و آخرین سفر احمدی‌نژاد در مقام ریاست‌جمهوری بودند که بدون حضور نماینده‌ای از سوی رهبری در مراسم بدرقه و استقبال در تهران انجام شدند. احمدی‌نژاد در این مدت به کشورهای ونزوئلا، ترکمنستان، بنین، نیجر، غنا، ونزوئلا و روسیه نیز سفر کرد. تا پیش از این همیشه نماینده‌ای از سوی رهبری در مراسم بدرقه و استقبال از رییس‌جمهوری در سفر خارجی وی حاضر می‌شدند. اما در اواخر دوران ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد که اختلافات مقامات با او و دولتش شدت گرفت، سفرهای رییس‌جمهوری پیشین یک غایب بزرگ داشت و آن نماینده مقام معظم رهبری در مراسم‌های بدرقه رسمی بود. درنهایت این بدعت در نخستین سفر رییس‌جمهوری جدید شکسته شد.
رییس‌جمهوری پیش از عزیمت به قرقیزستان به‌منظور شرکت در اجلاس شانگهای در گفت‌وگو با خبرنگاران، بر اهمیت اجلاس شانگهای در شرایط حساس منطقه‌ای تاکید کرد. روحانی دراین‌باره گفت: به‌دعوت رسمی رییس‌جمهوری قرقیزستان عازم بیشکک می‌شوم و در حاشیه اجلاس شانگهای با روسای جمهوری روسیه و چین و مقامات سایر کشورها دیدار و گفت‌وگو خواهم کرد. وی اظهار داشت: روسیه و چین که هم عضو شورای امنیت سازمان ملل و هم عضو سازمان همکاری شانگهای هستند، می‌توانند در مسائل مهم بین‌المللی نقش تاثیرگذاری داشته باشند. رییس‌جمهوری با بیان این‌که سازمان همکاری شانگهای سازمان بسیار مهم و منطقه‌ای است و جمهوری‌اسلامی ایران نیز عضو ناظر آن است، افزود: در اجلاس شانگهای مواضع جمهوری‌اسلامی ایران درباره مسائل مهم منطقه‌ای و بین‌المللی را تبیین خواهم کرد.
آغاز دیدارهای حاشیه‌ای پیش از برگزاری اجلاس
حسن روحانی و هیات همراه به محض ورود به فرودگاه بین‌المللی ماناس بیشکک مورد استقبال «جانتورا ساتی بالدیف» نخست‌وزیر قرقیزستان قرار گرفتند و پس از آن دیدارهای رسمی با مقامات و همتایان خود را آغاز کردند. دیدار با روسای جمهوری چین، قرقیزستان، قزاقستان و افغانستان نخستین برنامه‌های کاری رسمی رییس‌جمهوری بود.
همکاری ایران و چین برای حل و فصل بحران سوریه
رییس‌جمهوری ابتدا با همتای چینی خود گفت‌وگو کرد و دوطرف بر آمادگی خود برای حل مسائل منطقه‌ای به‌ویژه حل و فصل بحران سوریه تاکید کردند. حسن روحانی در این دیدار با تاکید بر اهمیت روابط دو کشور گفت: ظرفیت‌های فراوانی برای توسعه روابط ایران و چین در عرصه‌های دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی وجود دارد که باید مورد توجه دو کشور قرار گیرد.
روحانی همکاری اقتصادی دو کشور را بسیار خوب و حائز اهمیت خواند و خواستار ارتقای این همکاری‌ها شد. رییس‌جمهوری با بیان این مطلب که ایران و چین در زمینه مسائل منطقه‌ای اشتراک نظر دارند، به بحران سوریه اشاره کرد و گفت: جمهوری‌اسلامی ایران آمادگی دارد تا با چین در زمینه مسائل منطقه‌ای به‌ویژه حل و فصل بحران سوریه، همکاری‌ها و فعالیت‌های موثر و سازنده‌ای را آغاز کند.
روحانی با تاکید بر این‌که جمهوری‌اسلامی ایران همواره اعلام کرده که به‌دنبال فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز است، تاکید کرد: دولت و ملت ایران خواستار اعمال حقوق قانونی خود در چارچوب معاهدات ان‌پی‌تی هستند. رییس‌جمهوری همچنین از پیام تبریک رییس‌جمهوری چین و حضور وزیر فرهنگ این کشور به‌عنوان نماینده وی در مراسم تحلیف ریاست‌جمهوری ایران تشکر و قدردانی کرد.
شی جین پینگ رییس‌جمهوری چین نیز در این دیدار مواضع رییس‌جمهوری کشورمان را در زمینه تقویت روابط و همکاری‌های ایران و چین مورد تقدیر قرار داد و گفت: دولت و ملت چین خواستار ارتقا و توسعه سطح روابط و همکاری‌های دو کشور در تمامی زمینه‌ها هستند. رییس‌جمهوری چین افزود: جمهوری خلق چین تمام تلاش خود را برای حفظ و ارتقای سطح همکاری‌های دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی دو کشور انجام خواهد داد و همواره حسن‌نیت خود را در این زمینه نشان داده است. رییس‌جمهوری چین تاکید کرد: جمهوری خلق چین از حقوق حقه ایران در زمینه دستیابی به انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای حمایت می‌کند.
انتقاد از حضور نیروهای بیگانه در منطقه
روحانی در دیدار با رییس‌جمهوری افغانستان حضور نیروهای بیگانه در منطقه را زمینه‌ساز افراط‌گری در منطقه دانست و ابراز امیدواری کرد این حضور پایان یابد و سرنوشت کشورهای منطقه به‌ویژه افغانستان به دست ملت‌ها و دولت‌های آن سپرده شود. حسن روحانی در دیدار حامد کرزای رییس‌جمهوری افغانستان با وی از حضور کرزای در مراسم تحلیف ریاست‌جمهوری ایران قدردانی کرد و این حضور را بیانگر اراده جدی تهران و کابل برای توسعه و تحکیم روابط دوجانبه در تمامی زمینه‌ها دانست.
رییس‌جمهوری با بیان این‌که جمهوری‌اسلامی ایران تمام تلاش خود را برای برقراری و حفظ امنیت و صلح در افغانستان به‌کار خواهد گرفت، ابراز امیدواری کرد تا صلح و ثبات در افغانستان که در آرامش و امنیت منطقه موثر است، پایدار و ثابت بماند. در این دیدار حامد کرزای از رییس‌جمهوری‌اسلامی ایران برای دیدار از افغانستان دعوت به عمل آورد.
دیدار با ایرانیان مقیم قرقیزستان
رییس‌جمهوری‌اسلامی ایران نخستین روز کاری خود در این سفر را با دیدار با ایرانیان مقیم قرقیزستان به پایان رساند. روحانی در این دیدار تاکید کرد که حل مشکلات ایرانیان خارج از کشور مورد توجه دولت تدبیر و امید است.
وی انتخابات ریاست‌جمهوری 24 خرداد را معجزه ملی توصیف کرد و گفت: اراده مردم، سرنوشت کشور را رقم زد و در انتخابات یک رویش جدید را آفریدند.
رییس‌جمهوری افزود: در انتخابات 24 خرداد بخشی از تهدیدات علیه منافع ملی با حضور اراده و شکوه مردم ایران زدوده شد و ایرانیان در داخل و خارج از کشور در این حماسه بزرگ شریک هستند و برای ایران اسلامی عظمت آفریدند. روحانی افزود: پیش از انتخابات و در دوران رقابت انتخاباتی مشکلات را می‌دانستم و این‌که دولت بسیار بدهکار است و در شرایط تحریم قرار داریم.
وی با یادآوری این‌که دریایی از مشکلات پیش روی ماست، اظهار داشت: آن‌هایی که کارهای بزرگی در کشور انجام دادند همه پیمانکاران، تولیدکنندگان و تلاشگران هستند که اکنون در صف طلبکاران ایستاده‌اند و دست آن‌ها خالی است، اکنون بار بزرگ این بدهکاری برای دولت باقی مانده است. روحانی اضافه کرد: همه می‌دانیم مشکلاتی که در هشت سال به‌وجودآمده است را نمی‌توان در مثلا هشت روز مرتفع کنیم. رییس قوه‌مجریه در ادامه سخنان خود به دیدارهایش با سران شرکت‌کننده در سیزدهمین اجلاس کشورهای عضو سازمان همکاری‌های شانگهای اشاره کرد و گفت: در همه ملاقات‌ها مشاهده شد روزنه‌های امید وجود دارد و ما می‌توانیم مشکلات را از پیش پا برداریم و راه را برای آینده‌ای بهتر هموار سازیم.
دیدار با روسای جمهوری تاجیکستان پس از آغاز اجلاس
روحانی در دومین روز از سفر به قرقیزستان و در حاشیه اجلاس شانگهای، صبح دیروز با روسای جمهوری تاجیکستان و مغولستان دیدار و گفت‌وگو کرد. گسترش و تعمیق روابط دوجانبه و همچنین همکاری‌های منطقه‌ای از مهم‌ترین محورهای گفت‌وگوهای روسای جمهوری‌اسلامی ایران، تاجیکستان و مغولستان بود. سیزدهمین نشست سازمان همکاری شانگهای دیروز با حضور رییس‌جمهوری ایران و مقامات ارشد کشورهای عضو گروه یورو - آسیا، در بیشکک آغاز شد. محور اصلی این نشست تقویت بیشتر روابط کشورهای همسایه و همکاری‌های کاربردی میان شش کشور عضو سازمان همکاری شانگهای و همچنین هماهنگی میان این کشورها در موضع‌گیری درباره مسائل مهم بین‌المللی و مسائل منطقه‌ای بود. رییس‌جمهوری ایران در این اجلاس هم سخنرانی کرد.
تاکید بر اجرای پروژه‌های فرهنگی مشترک ایران و تاجیکستان
روسای جمهوری‌اسلامی ایران و تاجیکستان در جریان اجلاس سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان با یکدیگر دیدار کردند. روحانی صبح دیروز در دیدار امامعلی رحمان رییس‌جمهوری تاجیکستان با وی به سوابق تاریخی و مشترکات فرهنگی سه کشور ایران، تاجیکستان و افغانستان اشاره و بر اهمیت توسعه روابط و همکاری‌های دوجانبه و سه‌جانبه در تمامی زمینه‌ها تاکید کرد. وی با اشاره به فرهنگ و زبان مشترک ایران و تاجیکستان، اجرای پروژه‌های مشترک فرهنگی را از جمله ساخت فیلم‌ها و سریال‌هایی که میان کشورهای فارسی‌زبان مشترک است، برای نزدیکی این کشورها و ملت‌های آن‌ها مفید خواند.
استقبال از نظارت آژانس
رییس‌جمهوری در ادامه دیدارهای حاشیه‌ای خود با همتای قرقیزستانی خود دیدار و گفت‌وگو کرد. در این دیدار روحانی ضمن تاکید بر صلح‌آمیز بودن موضوع هسته‌ای ایران، ‌گفت: جمهوری‌اسلامی ایران از نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی براساس مقررات «ان‌پی‌تی» استقبال کرده و تحریم‌ها را ناعادلانه می‌داند. وی ناآرامی، بحران و جنگ در سوریه را به ضرر همه دانست و اظهار داشت: ایران آماده است برای حل مشکلات منطقه به‌ویژه بحران سوریه با کشورهای منطقه از جمله قزاقستان همکاری کند. رییس‌جمهوری قزاقستان نیز در این دیدار از مواضع حسن روحانی در عرصه‌های منطقه‌ای، بین‌المللی و روابط دوجانبه قدردانی و استقبال کرد.
تاکید روحانی بر تبادل دانشجو و ارتقای سطح مبادلات فرهنگی ایران و مغولستان
رییس‌جمهوری ایران در ادامه رایزنی‌های خود در دیدار همتای مغولستانی خود بر‌ تبادل دانشجو و ارتقای سطح مبادلات فرهنگی میان دو کشور تاکید کرد. روحانی در دیدار تساخیاگین البگدورج رییس‌جمهوری مغولستان با اشاره به سوابق و تاریخ روابط ایران و مغولستان، بر‌ تبادل دانشجو و ارتقای سطح مبادلات فرهنگی میان دو کشور تاکید کرد. دیدار با وزیر خارجه هند هم از جمله رایزنی‌ها و دیدارهای رییس‌جمهوری در روز جمعه بود که روحانی در این دیدار با اشاره به همکاری‌های خوب اقتصادی میان ایران و هند، ابراز امیدواری کرد که این همکاری‌ها بدون در نظر گرفتن تحریم‌های غیرقانونی و غیرعادلانه تحمیل‌شده به ایران ادامه و افزایش یابد. وی همکاری‌های منطقه‌ای ایران و هند را بسیار مهم و موثر برای منطقه دانست و گفت: روابط خوب ایران و هند نباید تحت‌تاثیر مسائل زودگذر قرار گیرد.
دیدار روحانی با پوتین در آخرین روز و ساعات اجلاس
دیدار با رییس‌جمهوری روسیه در ردیف آخر جدول برنامه‌های روحانی قرار داشت که در ساعات پایانی سیزدهمین اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای برگزار شد. حسن روحانی رییس‌جمهوری‌اسلامی ایران و ولادیمیر پوتین رییس‌جمهوری روسیه عصر روز جمعه در پایان سیزدهمین اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای در بیشکک پایتخت قرقیزستان دیدار و درباره روابط دوجانبه و همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی گفت‌وگو کردند. روحانی با قدردانی از پیام تبریک پوتین و حضور نماینده این کشور در مراسم تحلیف ریاست‌جمهوری ایران تصریح کرد: کشور روسیه به عنوان همسایه بزرگ ایران همواره مورد توجه همه دولت‌ها در ایران بوده و دولت جدید نیز در صدد توسعه و گسترش این روابط در تمامی عرصه‌هاست.
رییس‌جمهوری‌اسلامی ایران گفت: امروز فرصت مناسبی ایجاد شده است که ایران و روسیه درباره مسائل دوجانبه و مسائل حساس منطقه‌ای و بین‌المللی با هم تبادل نظر کنند و قطعا این تبادل نظر در حل مسائل و مشکلات موثر خواهد بود. دکتر روحانی افزود: هرچه مشورت‌ها و تبادل نظرها بیشتر باشد به حل مشکلات و بحران‌های منطقه خاورمیانه کمک بیشتری خواهد کرد. رییس‌جمهوری تصریح کرد: ابتکار مسکو در زمینه حل بحران سوریه و نیز قدم‌هایی که دولت روسیه در این زمینه برداشته امیدی را به وجود آورد که از یک جنگ جدید جلوگیری شود. دکتر روحانی با اشاره به فعالیت‌های مسالمت‌آمیز هسته‌ای ایران گفت: ما خواهان حل و فصل سریع این مساله در چارچوب مقررات بین‌المللی هستیم.
رییس‌جمهوری‌اسلامی ایران با بیان این مطلب که روسیه در زمینه حل مساله هسته‌ای ایران قدم‌های مهمی را در گذشته برداشته است، افزود: امروز فرصت بهتری فراهم شده تا در این زمینه بتوان با همکاری و تبادل نظر مسائل هسته‌ای ایران را حل و فصل کرد. رییس‌جمهوری روسیه نیز در این دیدار، جمهوری‌اسلامی ایران را برای روسیه همسایه‌ای بسیار خوب و مهم توصیف کرد و گفت: تهران و مسکو می‌توانند در زمینه‌های مختلف و در چارچوب همکاری‌های منطقه‌ای، دوجانبه و بین‌المللی از جمله سازمان همکاری شانگهای فعالیت‌های مشترک بیشتری انجام دهند. پوتین افزود: روسیه همکاری‌های مشترک وسیعی را با ایران دنبال می‌کند و خواستار گسترش و تعمیق روابط و همکاری‌ها هستیم.
ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، در سخنرانی رسمی خود در نشست سران شانگهای، به برنامه هسته‌ای ایران اشاره کرد و گفت ایران مانند هر کشور دیگر کاملا حق برخورداری از برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای، از جمله غنی‌سازی، را دارد.
بهار